Temel Fatura mı Ticari Fatura mı? Farkları

E-fatura kesme ekranında karşınıza çıkan “temel fatura” ve “ticari fatura” seçenekleri, birçok kullanıcının kafasını karıştırır. İkisi de e-fatura senaryosu olsa da işleyiş biçimleri ve karşı tarafa tanıdığı haklar birbirinden oldukça farklı. Bu yazıda iki senaryo arasındaki temel farkları ve hangi durumda hangisinin kullanılması gerektiğini anlatıyoruz.

Temel Fatura Senaryosu Nedir?

Temel fatura, e-arşiv faturaya en yakın çalışan senaryodur. Fatura, alıcıya GİB sistemi üzerinden iletilir ancak alıcının faturayı kabul veya red etme hakkı yoktur; fatura otomatik olarak muhatabına ulaşmış sayılır. Türkiye’deki e-fatura işlemlerinin büyük çoğunluğu bu senaryo ile yürütülür çünkü süreç daha basit ve hızlıdır.

Ticari Fatura Senaryosu Nedir?

Ticari fatura senaryosunda ise alıcı, gelen faturayı belirli bir süre içinde inceleyip kabul veya ret edebilir. Bu senaryo, hukuken Türk Ticaret Kanunu’nun fatura itiraz hakkına dayanır: alıcı, fatura içeriğinde bir hata veya anlaşmazlık gördüğünde faturayı reddedebilir. Ticari fatura senaryosu, özellikle yüksek tutarlı veya anlaşmazlık riski taşıyan işlemlerde tercih edilir.

İki Senaryo Arasındaki Temel Farklar

• Kabul/red hakkı: Temel faturada yok, ticari faturada var
• İşlem hızı: Temel fatura anında kesinleşir, ticari fatura belirli bir süre “beklemede” kalabilir
• Kullanım yaygınlığı: Temel fatura çok daha yaygın kullanılır, ticari fatura daha spesifik senaryolarda tercih edilir
• Hukuki dayanak: Ticari fatura, kağıt fatura döneminden gelen itiraz süresi hakkını dijital ortama taşır

İtiraz süresiyle ilgili detaylı bilgi için ayrıca hazırladığımız Multi Portal SSS sayfamıza göz atabilirsiniz.

Hangi Durumda Hangi Senaryo Seçilmeli?

• Standart, düzenli ve anlaşmazlık riski düşük satışlarda: temel fatura
• Yüksek tutarlı, karmaşık veya ilk kez çalışılan ticari ilişkilerde: ticari fatura
• Alıcının fatura içeriğine itiraz etme ihtimalinin yüksek olduğu durumlarda: ticari fatura
• Perakende, hizmet ve rutin B2B satışlarda: genellikle temel fatura tercih edilir

Senaryo Seçimi Fatura Kesildikten Sonra Değiştirilebilir mi?

Hayır, fatura senaryosu kesim anında belirlenir ve sonradan değiştirilemez. Yanlış senaryo seçildiyse faturayı iptal edip doğru senaryo ile yeniden düzenlemeniz gerekir. Bu nedenle, özellikle yeni çalışılan müşteriler veya yüksek tutarlı işlemler için senaryo seçimini kesim öncesi netleştirmek önemlidir. E-fatura nasıl kesilir rehberimizde senaryo seçim ekranını da anlatıyoruz.

Alıcının Karşı Tarafta Görünen Süreç

Ticari fatura senaryosunda alıcı, kendi e-fatura panelinden gelen faturayı görüntüleyip kabul veya ret işlemini gerçekleştirir. Süre içinde herhangi bir işlem yapılmazsa fatura genellikle otomatik olarak kabul edilmiş sayılır. Bu akış, özellikle karşılıklı mutabakat gerektiren ticari ilişkilerde ek bir güvence katmanı sağlar.

Özetle, temel fatura ve ticari fatura arasındaki seçim işlemin niteliğine göre yapılmalı. Rutin satışlarda hız ve basitlik için temel fatura, anlaşmazlık riski taşıyan işlemlerde ise karşı tarafa itiraz hakkı tanıyan ticari fatura senaryosu daha güvenli bir tercih olur.