e-Müstahsil makbuzu: çiftçiden alımınızı belgelendirin

e-Müstahsil makbuzu, müstahsil makbuzunun elektronik hâlidir. Defter tutmayan çiftçilerden satın aldığınız zirai ürünlerin belgesidir: çiftçi fatura düzenleyemediği için alımı belgeleme yükümlülüğü alıcıya geçer. Belge mali mührünüzle imzalanır, GİB'e iletilir ve elektronik ortamda saklanır.

Diğer e-belgelerden ayrıldığı yer tam da burası: belgeyi satan değil satın alan düzenler ve bir nüshası müstahsile verilir. Makbuzun içinde gelir vergisi stopajının yanı sıra borsa tescil ücreti, mera fonu ve SGK primi kesintileri de yer alır; MultiPortal bu dökümü siz yazarken hesaplar.

Kontör Paketleri

Sorunun cevabı tek bir noktada: karşı taraf defter tutuyor mu? Defter tutmayan çiftçiden alım yapıyorsanız belgeyi siz düzenlersiniz ve o belge müstahsil makbuzudur. Defter tutan bir mükellefle çalışıyorsanız belge ondan gelir ve faturadır.

e-Müstahsil makbuzu: belgeyi siz düzenlersiniz

Müstahsil, ürettiği zirai ürünü satan çiftçidir. Defter tutma ve fatura düzenleme yükümlülüğü olmadığı için alımın belgesini siz oluşturursunuz: ürün satırlarını, brüt tutarı ve kesintileri girip makbuzu düzenlersiniz, bir nüshası çiftçiye verilir. Makbuz sizin satın alma kaydınızın da dayanağıdır.

e-Müstahsil MakbuzuAlımı alıcı belgelendirir
Müstahsil (çiftçi) bilgileri girilirZirai ürün satırları, kilogram bazlıGelir vergisi stopajı zorunlu alanBorsa tescil, mera fonu, SGK primi

Fatura: belge karşı taraftan gelir

Karşı taraf gerçek usulde vergilendirilen ve defter tutan bir mükellefse müstahsil makbuzu düzenlemezsiniz; satıcı size fatura keser. Bu fatura, siz e-Fatura mükellefiyseniz portalınızın Gelen Fatura listesine düşer ve gelen belge olarak kontör havuzunuzdan harcar.

Gelen FaturaBelgeyi satıcı düzenler
Karşı taraf defter tutuyorBelge Gelen Fatura listesine düşerTicari senaryoda kabul veya ret yanıtıAyrıntı: e-Fatura sayfası

e-MM'de en çok atlanan nokta

Numara taslakta ayrılır: taslağı silmek numarayı yakar

e-Faturada ve e-İrsaliyede belge numarası gönderim anında verilir, bu yüzden bir taslağı silmek hiçbir iz bırakmaz. e-MM'de durum farklıdır: taslak entegratör tarafında doğar ve numarasını orada alabilir. Bunun sonucu şudur — oluşturup sonra sildiğiniz bir e-MM taslağının numarası bir daha kullanılamaz ve defterinizde numara boşluğu oluşur.

  • Deneme taslağı oluşturmayın"Bir bakayım nasıl görünüyor" diye açılan taslak, numarayı tüketir. Makbuz formunu doldurmadan önce çiftçi bilgisini, ürün satırlarını ve kesinti oranlarını elinizde hazır tutun.
  • Portal bunu size söylerMakbuz ekranında numaranın taslakta ayrıldığı açıkça yazar; böylece silmenin sonucunu bilerek karar verirsiniz. Numara sırası ayrıca her gün otomatik denetlenir.
  • Yakılan numara kaybolmaz, kayda geçerHangi numaranın hangi taslakla yandığı portalda izlenir. Bir denetimde numara boşluğunu açıklamanız gerekirse dayanağınız olur.

Toplu makbuz oluştururken bu nedenle yüklediğiniz listeyi önce gözden geçirin: yüz satırlık bir dosyayı yükleyip silmek, yüz numarayı birden yakar.

Bir e-Müstahsil makbuzu portalda nasıl ilerler

Akış e-SMM ile aynı kalıpta yürür; ayrıldığı yer kesinti alanları ve numaranın taslakta ayrılmasıdır.

01Müstahsil bilgilerini girinMakbuz Oluştur ekranında çiftçinin kimlik ve adres bilgilerini girin. Aynı çiftçilerle sürekli çalışıyorsanız Kayıtlı Alıcılar listesinden seçerek hızlandırın.
02Zirai ürün satırlarını yazınÜrünü, miktarı ve birim fiyatı girin; birim olarak kilogram varsayılan gelir. Mal / Hizmet Kataloğu'na sık aldığınız ürünleri kaydederek her seferinde yeniden yazmaktan kurtulun.
03Kesinti oranlarını girin ve taslağı oluşturunGelir vergisi stopajı, borsa tescil ücreti, mera fonu ve SGK primi oranlarını girin; ödenecek net anlık hesaplanır. Taslak oluşturulduğunda numara ayrılır.
04Gönderin ve durumu izleyinBelge mali mührünüzle imzalanıp GİB'e iletilir. Gönderilen Makbuz listesinde durumu görün, müstahsile verilecek nüshayı buradan yazdırın, geçmiş aylara dönem seçicisinden geçin.

MultiPortal'da e-MM tarafında neler yapabilirsiniz

Aşağıdakilerin tamamı bugün portalda çalışıyor; "yakında" olan bir madde listeye koymuyoruz.

Alım döneminizdeki makbuz adedini ve kullandığınız yazılımı birlikte değerlendirip size uygun paketi çıkaralım. Başka bir entegratörden geliyorsanız etiket taşıma ve geçmiş makbuzlarınızın aktarımını biz yürütürüz.

e-MM tarafında en çok kime yarıyor

Hal, komisyoncu, tüccar

Çiftçiden doğrudan alım yapan işletmeler

Alım döneminde günde yüzlerce makbuz kesiliyorsa sizin derdiniz hız kadar numara düzenidir. Portal numaranın taslakta ayrıldığını söyler, sırayı her gün denetler; toplu yüklemeyle bir dosyadan yüzlerce taslak üretirsiniz.

İşleme ve paketleme

Hammaddesini tarladan alan üreticiler

Zirai hammaddeyi çiftçiden alıp işleyen işletmeler hem e-MM hem e-Fatura tarafında belge üretir. İkisi aynı portalda, aynı kontör havuzunda durur; satışlarınızın faturası ile alımlarınızın makbuzu tek arşivde kalır.

Müşavirlik büroları

Zirai mükellefi olan müşavirler

Kesinti oranları ve numara düzeni e-MM'de en çok soru gelen iki konu. Firmalar arası hızlı geçişle her mükellefin makbuz trafiğini ayrı ayrı görür, kesinti dökümünü makbuz üzerinden kontrol edersiniz.

Müstahsil alımını kaydeden iki kişi

Müstahsilden alımınız belgeli olsun

Makbuz elektronik düzenlenir, stopaj oranı sizden alınır, arşivi bizde durur.

e-Müstahsil makbuzu hakkında en çok sorulanlar

Mevzuat tarafında oran ve had vermediğimiz yerlerde bunun sebebi, bu değerlerin tebliğ ve karar değişiklikleriyle güncellenmesidir. Böyle durumlarda sizi doğru kaynağa yönlendiriyoruz.

Cevabınızı bulamadınız mı?
e-Müstahsil makbuzu, müstahsil makbuzunun elektronik hâlidir. Defter tutmayan çiftçilerden satın aldığınız zirai ürünlerin belgesidir: çiftçi fatura düzenleyemediği için alımı belgeleme yükümlülüğü alıcıya geçer. Belge mali mühürle imzalanır, GİB'e iletilir ve elektronik ortamda saklanır.
Makbuzu malı satın alan taraf düzenler. Bu, müstahsil makbuzunu diğer tüm e-belgelerden ayıran noktadır: faturada, serbest meslek makbuzunda ve irsaliyede belgeyi düzenleyen taraf satıcıdır; müstahsil makbuzunda belgeyi düzenleyen alıcıdır. Makbuzun bir nüshası müstahsile verilir. Bu yüzden MultiPortal'da e-MM, gelen belge değil kendi gönderdiğiniz belge olarak Gönderilen Makbuz listesinde durur.
Müstahsil, ürettiği zirai ürünü satan çiftçidir. Makbuz, defter tutmayan ve dolayısıyla fatura düzenleme yükümlülüğü bulunmayan çiftçilerden yapılan alımlar için kullanılır. Karşı taraf gerçek usulde vergilendirilen ve defter tutan bir mükellefse müstahsil makbuzu değil fatura alırsınız. Hangi çiftçinin hangi usulde olduğu ve makbuzun kapsamı mevzuatla belirlenir; tereddüt hâlinde mali müşavirinize danışın.
Dört kesinti alanı vardır ve hepsi brüt tutar üzerinden oran olarak hesaplanır: gelir vergisi stopajı, borsa tescil ücreti, mera fonu ve SGK primi (Bağ-Kur) kesintisi. MultiPortal'da bu alanların her biri ayrı girilir ve GİB'in kendi kesinti kodlarıyla belgeye işlenir. Hangisinin hangi ürün ve işlemde uygulanacağı mevzuata bağlıdır; portal oranı sizden alır, hesabı yapar ve dökümü gösterir.
Brüt tutardan gelir vergisi stopajı, borsa tescil ücreti, mera fonu ve SGK primi kesintileri düşülür; kalan tutar müstahsile ödenecek nettir. MultiPortal'ın makbuz formu bu hesabı siz yazarken anlık yapar ve brüt ile ödenecek tutarı ayrı ayrı gösterir, böylece çiftçiye ödeyeceğiniz parayı makbuzu kesmeden önce görürsünüz.
MultiPortal'ın e-MM formunda KDV alanı yoktur; hesap brüt tutar ve kesintiler üzerinden yürür. Zirai ürün alımlarının KDV karşısındaki durumu mevzuatla belirlenir ve ürüne göre değişebildiği için burada oran yazmıyoruz. Özel bir durumunuz varsa mali müşavirinizle birlikte değerlendirin.
e-MM'de numara taslak aşamasında ayrılır; taslak entegratör tarafında doğar ve numarasını orada alabilir. Bunun önemli bir sonucu var: taslağı silmek o numarayı yakar, yani o numara bir daha kullanılamaz ve defterinizde numara boşluğu oluşur. Bu yüzden e-MM taslaklarını gereksiz yere oluşturup silmeyin. MultiPortal taslak ekranında numaranın ayrıldığını açıkça yazar ve numara sırasını her gün denetler.
Gönderilmiş makbuz iptal edilebilir, ancak MultiPortal bunu körlemesine denemez: iptal öncesi belgenin entegratör tarafındaki gerçek durumu sorulur, durum okunamazsa hiçbir işlem denenmez. Böylece taslak görünen bir belgenin yanlışlıkla silinmesi ya da zaten iptal edilmiş bir makbuzun ikinci kez iptale gönderilmesi önlenir. İptal edilen makbuz listeden düşmez ve arşivinizden silinmez.
Kâğıt müstahsil makbuzu düzenleyen mükelleflerin elektronik uygulamaya geçişi, e-Fatura ve e-Arşiv uygulamalarına dâhil olmakla birlikte değerlendirilir. Zorunluluk kapsamı ve geçiş takvimi tebliğ değişiklikleriyle güncellendiği için burada tarih ve had vermiyoruz; yürürlükteki kapsam için GİB'in 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin güncel metnine ve ebelge.gib.gov.tr duyurularına bakın. Kapsam dışındaysanız isteğe bağlı olarak da geçebilirsiniz.
Evet. Kontör paketleri 12 ay geçerlidir ve gönderdiğiniz her belge kadar aldığınız her belge de kontör tüketir; müstahsil makbuzlarınız da gönderilen belge olarak havuzdan düşer. Fiyatlar KDV hariçtir:
  • 250 kontör1.750,00 ₺ + KDV%20 KDV ile 2.100,00 ₺
  • 1.000 kontör5.900,00 ₺ + KDV%20 KDV ile 7.080,00 ₺
  • 10.000 kontör45.000,00 ₺ + KDV%20 KDV ile 54.000,00 ₺
Pakete portal kullanımı dahildir, kurulum ücreti alınmaz. Tüm paketler: kontör paketleri.
Evet. Toplu Belge Oluştur ekranında belge türü olarak e-MM'yi seçip dosya yükleyerek çok sayıda makbuzu tek seferde taslağa dönüştürebilirsiniz. Hasat ve alım döneminde günde yüzlerce çiftçiden alım yapan işletmeler için en çok vakit kazandıran yol budur. Taslaklarda numara ayrıldığı için yüklediğiniz listeyi önceden gözden geçirmenizi öneririz.
Evet. Makbuzun basılı ve PDF görünümü portaldaki tasarım editöründen düzenlenir: logonuz, künye alanları, karekod, IBAN bilgisi, yazıyla tutar ve makbuzun altına basılan sabit açıklama gibi alanları kendi düzeninize göre yerleştirebilirsiniz. Müstahsile verilecek nüshayı bu düzende yazdırırsınız. Tasarım bizde durur, özel entegratör değişiminden etkilenmez.

Diğer belge türlerine göz atın

Satışlarınızın faturası için e-Fatura ya da e-Arşiv tarafına geçin; serbest meslek makbuzu, sevkiyat belgesi ve e-Defter saklama için ilgili sayfalara bakın.