e-SMM: serbest meslek makbuzunu portaldan düzenleyin

e-SMM, serbest meslek makbuzunun elektronik hâlidir. Avukat, doktor, diş hekimi, mimar, mühendis, mali müşavir, danışman ve sanatçı gibi serbest meslek erbabı, tahsil ettiği hizmet bedeli için fatura değil makbuz düzenler. Belge mali mühür ya da nitelikli elektronik imzayla imzalanır, GİB'e iletilir ve elektronik ortamda saklanır.

Makbuzun faturadan ayrıldığı yer hesap tarafıdır: brüt ücretten gelir vergisi stopajı düşülür, KDV eklenir, tevkifat kapsamındaki işlerde KDV'nin bir kısmı alıcıya bırakılır. MultiPortal bu zinciri siz yazarken hesaplar ve müşteriden isteyeceğiniz net tutarı makbuzu kesmeden önce gösterir.

Kontör Paketleri

Fatura mı makbuz mu sorusunun cevabı müşterinize değil kazancınızın türüne bağlıdır. Serbest meslek kazancı elde ediyorsanız belgeniz makbuzdur; ticari ya da sınai kazanç elde ediyorsanız belgeniz faturadır. İkisini aynı işte karıştırmak, e-dönüşümde en sık düzeltme yapılan noktadır.

e-SMM: tahsil ettiğiniz hizmet bedeli için

Serbest meslek faaliyetinizden doğan bedeli tahsil ettiğinizde makbuz düzenlersiniz. Makbuz tahsilat anına bağlıdır ve içinde gelir vergisi stopajı taşır: hizmeti alan taraf brüt ücret üzerinden vergiyi keser, sizin adınıza vergi dairesine yatırır. Tevkifat kapsamındaki işlerde hesaplanan KDV'nin bir kısmı da alıcı tarafından beyan edilir.

e-SMMBrüt ücret üzerinden hesaplanır
Gelir vergisi stopajı zorunlu alanKDV tevkifatı GİB koduyla seçilirİstisna sebebi kod listesinden gelirPara birimi ve kur girilebilir

Fatura: mal ya da ticari hizmet satışı için

Mal satıyorsanız ya da kazancınız ticari nitelikteyse belgeniz faturadır. Burada ölçüt alıcıya geçer: alıcınız GİB'in e-Fatura uygulamasına kayıtlıysa e-Fatura, kayıtlı değilse e-Arşiv fatura düzenlersiniz. Her iki belge türü de aynı portalda, aynı kontör havuzuyla çalışır.

e-Fatura / e-ArşivÖlçüt alıcının GİB kaydı
Alıcı kontrolü: GİB Kullanıcı ListesiSenaryo: Temel, Ticari, İhracat, KamuAyrıntı: e-Fatura sayfasıAyrıntı: e-Arşiv fatura sayfası

e-SMM'de en çok atlanan nokta

Belge tipini içerik belirler: ISTISNA, TEVKIFAT ya da SATIS

GİB makbuzun içeriğine göre bir belge tipi bekler ve bu seçim elle yapıldığında en çok hata üretilen alandır. MultiPortal bu kutuyu size doldurtmaz, makbuzun satırlarından kendisi çıkarır: KDV oranı %0 olan bir istisna satırı varsa belge ISTISNA, istisna yoksa ama KDV tevkifatı varsa TEVKIFAT, ikisi de yoksa SATIS tipiyle düzenlenir.

  • Tevkifat ile istisna aynı makbuzda olamazTevkifatlı satır belgeyi TEVKIFAT tipine, bazı istisna kodlarıyla gelen %0 satır ISTISNA tipine zorlar. Bir belgenin iki tipi olamaz; GİB bu bileşimi şematron denetiminde reddeder.
  • Hata GİB'den dönmeden önce yakalanırPortal, makbuzu göndermeden önce bu çakışmayı görür ve hangi satırın sorun çıkardığını yazar: iki ayrı makbuz kesin ya da uygun istisna kodunu seçin. Numara yakılmaz, zaman kaybolmaz.
  • Tevkifat oranı koddan gelirTevkifatı elle yüzde yazarak değil GİB tevkifat kodunu seçerek uygularsınız; oranı kod belirler. Böylece kodla oranın birbirini tutmaması diye bir sorun kalmaz.

Stopaj ve tevkifat oranları mevzuatla belirlenir ve değişebilir. Güncel oranlar için GİB'in yayınlarına ve mevzuat metnine bakın; portal oranı sizden alır, kaydeder ve belgeye işler.

Bir e-SMM portalda nasıl ilerler

Makbuzda asıl iş ikinci adımda biter: tutar zincirini doğru kurmak. Üçüncü ve dördüncü adımlar faturayla aynı mantıkla yürür.

01Müşteriyi girinMakbuz Oluştur ekranında müşterinizin kimlik ve adres bilgilerini girin. Müşteri e-Fatura mükellefi değilse e-posta adresi zorunludur; Kayıtlı Alıcılar listesinden seçerek hızlandırın.
02Hizmeti ve tutar zincirini kurunBrüt ücreti, varsa iskontoyu, gelir vergisi stopajı oranını ve KDV oranını girin. Tevkifat varsa GİB kodunu, KDV %0 ise istisna sebebini seçin. Net Tahsilat satırı anlık hesaplanır.
03İmzalayıp gönderinBelge mali mührünüz ya da nitelikli elektronik imzanızla imzalanır, numarası sıralı biçimde verilir ve GİB'e iletilir. Belge tipi makbuzun içeriğinden otomatik belirlenir.
04Teslimi ve durumu izleyinGönderilen Makbuz listesinde belgenin durumunu görün. Mükellef olmayan müşterilere makbuz e-posta bildirimiyle ulaşır; geçmiş aylara dönem seçicisinden geçersiniz.

MultiPortal'da e-SMM tarafında neler yapabilirsiniz

Aşağıdakilerin tamamı bugün portalda çalışıyor; "yakında" olan bir madde listeye koymuyoruz.

Aylık makbuz adedinizi ve çalıştığınız müşteri profilini birlikte değerlendirip size uygun paketi çıkaralım. Başka bir entegratörden geliyorsanız e-SMM etiketinizin taşınmasını ve geçmiş makbuzlarınızın aktarımını biz yürütürüz.

e-SMM tarafında en çok kime yarıyor

Avukat, doktor, mimar, mühendis

Kendi müşterisine makbuz kesen meslek erbabı

Makbuzun zor yanı tasarım değil hesap: stopaj, KDV ve tevkifat üst üste binince müşteriden istenecek tutar şaşıyor. Portal dökümü anlık gösterir, belge tipini içerikten kendisi seçer. Kurulum ücretsizdir, geçişi biz yapıyoruz.

Yurt içi ve yurt dışı müşteri

Döviz cinsinden hizmet verenler

Yurt dışı müşteriye verilen danışmanlıkta makbuzu döviz cinsinden düzenlersiniz; para birimi ve kur alanları formda hazır, TCMB kurunu portal getirir. KDV %0 durumlarında istisna sebebi kod listesinden seçilir, belge ISTISNA tipiyle düzenlenir.

Müşavirlik büroları

Hem kendi makbuzunu kesen hem mükellefini yöneten müşavirler

Kendi makbuzlarınızı keserken mükelleflerinizin belgelerini de aynı girişten yönetirsiniz. Firmalar arası hızlı geçiş, firma bazında yetkilendirme ve müşavir personeli için ayrı kullanıcı tanımları portalda hazır.

Serbest meslek mensubu, makbuzunu portalda düzenliyor

Makbuz dakikalar içinde

Tevkifat ve stopaj oranlarını siz belirlersiniz; tahmin etmeyiz, sormadan varsayılan koymayız.

e-SMM hakkında en çok sorulanlar

Mevzuat tarafında oran ve had vermediğimiz yerlerde bunun sebebi, bu değerlerin tebliğ ve karar değişiklikleriyle güncellenmesidir. Böyle durumlarda sizi doğru kaynağa yönlendiriyoruz.

Cevabınızı bulamadınız mı?
e-SMM, serbest meslek makbuzunun elektronik hâlidir. Serbest meslek faaliyeti yürüten kişiler — avukat, doktor, diş hekimi, mimar, mühendis, mali müşavir, danışman, sanatçı gibi serbest meslek erbabı — tahsil ettikleri hizmet bedeli için fatura değil makbuz düzenler. Belge mali mühür ya da nitelikli elektronik imzayla imzalanır, GİB'e iletilir ve elektronik ortamda saklanır. Faturadan temel farkı, makbuzun tahsilat anına bağlı olması ve gelir vergisi stopajı içermesidir.
İki ayrı kesinti vardır ve sık karıştırılır. Birincisi gelir vergisi stopajı: hizmeti alan taraf, brüt ücret üzerinden gelir vergisini keser ve sizin adınıza vergi dairesine yatırır. İkincisi KDV tevkifatı: hesaplanan KDV'nin bir kısmının alıcı tarafından beyan edilmesidir ve yalnız tevkifat kapsamındaki işlerde uygulanır. MultiPortal'da stopaj oranını siz girersiniz, KDV tevkifatı ise GİB tevkifat kodu seçilerek uygulanır ve oran koddan hesaplanır. Tevkifat kodları hakkında ayrıntı.
Girilen birim fiyat brüt ücrettir, net değil. Tahsil edeceğiniz tutar şu zincirle bulunur: brüt ücret → varsa iskonto düşülür → gelir vergisi stopajı çıkarılır → KDV eklenir → varsa KDV tevkifatı çıkarılır. MultiPortal'ın makbuz formu bu hesabı siz yazarken anlık yapar ve Brüt, G.V. Stopajı, KDV, KDV Tevkifatı, Net Ücret ve Net Tahsilat satırlarını ayrı ayrı gösterir; böylece müşteriden isteyeceğiniz tutarı makbuzu kesmeden önce görürsünüz.
GİB, makbuzun içeriğine göre belge tipi bekler ve bu seçim kullanıcıya bırakılmayacak kadar hataya açıktır. MultiPortal bunu makbuzun içinden otomatik belirler: KDV oranı %0 olan bir istisna satırı varsa belge ISTISNA tipiyle, istisna yoksa ama KDV tevkifatı varsa TEVKIFAT tipiyle, ikisi de yoksa SATIS tipiyle düzenlenir. Bu yüzden portalda ayrı bir belge tipi kutusu doldurmanız gerekmez; doğru satır bilgisini girmeniz yeterlidir.
Hayır. Tevkifatlı bir satır belgeyi TEVKIFAT tipine, bazı istisna kodlarıyla gelen KDV %0 satır ise ISTISNA tipine zorlar; bir belgenin iki tipi birden olamayacağı için GİB bu bileşimi şematron denetiminde reddeder. MultiPortal bunu makbuzu göndermeden önce yakalar ve hangi satırın soruna yol açtığını söyleyerek iki ayrı makbuz düzenlemenizi ya da uygun istisna kodunu seçmenizi önerir. Hata GİB'den dönmediği için ne zaman ne de numara kaybedersiniz.
Evet. Makbuz formunda para birimi seçilir ve TL dışı bir para birimi seçtiğinizde kur alanı açılır. MultiPortal belge tarihine ait TCMB kurunu getirir, isterseniz kuru elle de girebilirsiniz. Yurt dışı müşteriye verilen danışmanlık gibi hizmetlerde döviz cinsinden makbuz düzenlemek bu şekilde yapılır; hesaplama seçtiğiniz para birimi ve kura göre yürür.
Müşteriniz GİB'in e-Fatura uygulamasına kayıtlı bir mükellefse belge sistem üzerinden iletilir. Kayıtlı değilse — nihai tüketiciler ve e-Fatura mükellefi olmayanlar — makbuz müşteriye e-posta ile gönderilen bildirimle ulaşır; bu yüzden böyle durumlarda e-posta adresi zorunlu alandır. Adres yanlış ya da eksikse belge pratikte teslim edilmemiş olur; adresi makbuzu kesmeden önce doğrulayın.
Gönderilmiş makbuz iptal edilebilir, ancak MultiPortal bunu körlemesine denemez: iptal öncesi belgenin entegratör tarafındaki gerçek durumu sorulur, durum okunamazsa hiçbir işlem denenmez. Böylece taslak görünen bir belgenin yanlışlıkla silinmesi ya da zaten iptal edilmiş bir makbuzun ikinci kez iptale gönderilmesi önlenir. Henüz gönderilmemiş taslak makbuz ise doğrudan silinir. İptal edilen makbuz listeden düşmez ve arşivinizden silinmez.
Stopaj oranı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi uyarınca belirlenir ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla değiştirilebildiği için burada rakam yazmıyoruz. Yürürlükteki oran için GİB'in güncel yayınlarına ve mevzuat metnine bakın, tereddüt varsa mali müşavirinize danışın. MultiPortal oranı sizden alır ve kaydeder; ayrıca kurumsal bir alıcıya stopajı sıfır bırakarak makbuz kestiğinizde bunu uyarı olarak gösterir — engellemez, kararı siz verirsiniz.
Evet. Kontör paketleri 12 ay geçerlidir ve gönderdiğiniz her belge kadar aldığınız her belge de kontör tüketir; serbest meslek makbuzlarınız da gönderilen belge olarak havuzdan düşer. Fiyatlar KDV hariçtir:
  • 250 kontör1.750,00 ₺ + KDV%20 KDV ile 2.100,00 ₺
  • 1.000 kontör5.900,00 ₺ + KDV%20 KDV ile 7.080,00 ₺
  • 10.000 kontör45.000,00 ₺ + KDV%20 KDV ile 54.000,00 ₺
Pakete portal kullanımı dahildir, kurulum ücreti alınmaz. Tüm paketler: kontör paketleri.
Evet. Toplu Belge Oluştur ekranında belge türü olarak e-SMM'yi seçip dosya yükleyerek çok sayıda makbuzu tek seferde taslağa dönüştürebilirsiniz. Aylık aidat ya da dönemsel danışmanlık gibi her ay aynı listeye kesilen makbuzlarda bu yol en çok vakit kazandıran yerdir. Taslaklar listesinden tek tek ya da toplu gönderirsiniz.
Evet. Makbuzun basılı ve PDF görünümü portaldaki tasarım editöründen düzenlenir: logonuz, künye alanları, karekod, IBAN bilgisi, yazıyla tutar ve makbuzun altına basılan sabit açıklama gibi alanları kendi düzeninize göre yerleştirebilirsiniz. Tasarım bizde durur, özel entegratör değişiminden etkilenmez.

Diğer belge türlerine göz atın

Ticari satışlarınız için e-Fatura ya da e-Arşiv tarafına geçin; müstahsil alımları ve e-Defter saklama için ilgili sayfalara bakın.