e-Fatura tevkifat kodları ve oranları

e-Faturada tevkifat kodu, KDV'nin bir kısmının satıcı yerine alıcı tarafından beyan edileceğini belgeye yazan üç haneli bir koddur. Kodlar 601 ile 626 arasında numaralanmıştır ve her kod bir işlem türüne karşılık gelir. Kodu siz seçersiniz; koda bağlı tevkifat oranı ise KDV Genel Uygulama Tebliği tarafından belirlenir, serbestçe değiştirilemez. Yanlış kod seçmek faturanın KDV'sini yanlış böler ve hem sizin hem alıcının beyanını bozar.

Bu yazıda kod listesinin tamamını oranlarıyla birlikte veriyor, kodu seçerken en çok hata yapılan noktaları ve tevkifatın hiç uygulanmadığı durumu açıklıyoruz.

Tevkifat nedir, faturada ne değişir?

Normal bir satışta KDV'yi satıcı tahsil eder ve beyan eder. Kısmi tevkifatta ise KDV'nin tebliğde belirlenen oranı alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilir ve satıcıya ödenmez. Satıcı yalnızca kalan kısmı tahsil eder.

Pratikte faturada şu üç şey farklılaşır:

• Belgeye tevkifat kodu yazılır. Kod, faturanın XML'inde tevkifat toplamı alanında taşınır; görüntüde de "tevkifat" satırı olarak çıkar.
• Ödenecek tutar düşer. Alıcının ödeyeceği tutar, matrah ile KDV'nin tevkifat dışında kalan kısmının toplamıdır. Tevkifata konu KDV faturada gösterilir ama tahsil edilmez.
• Beyan iki tarafa dağılır. Satıcı kendi payını, alıcı tevkif ettiği kısmı beyan eder.

Örnek: 9/10 oranlı bir işgücü temin hizmetinde 100.000 TL matrah ve %20 KDV varsa, KDV 20.000 TL'dir. Bunun 18.000 TL'si (9/10) tevkifata tabidir ve alıcı beyan eder; satıcıya ödenecek tutar 100.000 + 2.000 = 102.000 TL olur.

Tevkifat kodları ve oranları

Aşağıdaki liste, GİB'in UBL-TR Kod Listeleri kılavuzundaki tevkifat kodlarını, KDV Genel Uygulama Tebliği'nin kısmi tevkifat bölümünde o işlem türü için belirlenen oranla birlikte gösterir. Kod listesindeki oranlar ile tebliğ metnindeki oranları karşılaştırıp doğruladık.

Hizmetler

Teslimler

Kodu seçerken en çok yapılan dört hata

1. Yakın duran kodu seçmek

602 (etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim) ile 601 (yapım işleri ile birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje) birbirine çok benzer görünür, ama oranları farklıdır: 9/10 ile 4/10. Ayırt edici soru şudur: hizmet bir yapım işinin parçası olarak mı veriliyor, yoksa bağımsız bir danışmanlık/proje hizmeti mi? Aynı ayrım 604 ile 605 (yemek servisi ve organizasyon) ile 612 ile 613 (temizlik ile çevre-bahçe bakım) arasında da vardır; bu ikililerde oran aynı olduğu için sonuç değişmez ama belge yine de doğru kodu taşımalıdır.

2. Yük taşımacılığı ile servis taşımacılığını karıştırmak

İkisi de aynı tebliğ bölümüne (I/C-2.1.3.2.11) bağlıdır ama oranları farklıdır: yük taşımacılığı 2/10, servis taşımacılığı 5/10. Personel taşıma hizmeti servis taşımacılığıdır; mal taşıması yük taşımacılığıdır.

3. "Diğer hizmetler" kodunu kolay çıkış olarak kullanmak

616 ve 626 kodları, tebliğde ayrıca sayılan türlerin dışında kalan ve belirlenmiş alıcılara yapılan işlemler içindir. Listede kendi işinizin adı geçiyorsa o kodu kullanmanız gerekir; "diğer" kodu listedeki bir türün yerine geçmez.

4. Belge tipini tevkifata göre ayarlamamak

Tevkifat yalnızca bir koddan ibaret değildir. Serbest meslek makbuzu düzenliyorsanız, tevkifatlı makbuzda GİB belge tipinin de tevkifat olarak işaretlenmesi gerekir; kodu doğru yazıp belge tipini standart bırakmak belgenin reddine yol açar. Aynı mantık KDV'siz (istisna) belgelerde istisna kodu için de geçerlidir.

Tevkifatın hiç uygulanmadığı durum: alt sınır

Kodu doğru seçmek yeterli değil; önce tevkifat yapılıp yapılmayacağına karar vermeniz gerekir. KDV Genel Uygulama Tebliği'nin tevkifat uygulamasında sınır başlıklı bölümü (I/C-2.1.3.4.1) bunu şöyle düzenler:

• İşlemin KDV dahil bedeli, işlemin yapıldığı yıl için Vergi Usul Kanunu'nun 232. maddesine göre belirlenen fatura düzenleme haddini aşmıyorsa tevkifat uygulanmaz.
• Had aşılırsa, bedelin tamamı üzerinden tevkifat yapılır — yalnızca aşan kısım üzerinden değil.
• Bedeli parçalara bölerek haddin altında kalmaya çalışmak mümkün değildir; aynı işleme ait toplam bedel dikkate alınır.

Bu had sabit bir sayı değildir, her yıl güncellenir. İçinde bulunduğunuz yıl için geçerli tutarı GİB'in o yıla ait Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nden teyit edin; eski yılın tutarıyla hesap yapmak, tevkifat yapılması gereken bir faturayı tevkifatsız kesmenize yol açar.

Tevkifat ile stopaj aynı şey mi?

Hayır, karıştırılan iki ayrı kesintidir:

• KDV tevkifatı bu yazının konusudur: KDV'nin bir kısmının alıcı tarafından beyan edilmesidir. Faturada tevkifat kodu ve tevkifat satırı ile gösterilir.
• Gelir/kurumlar vergisi stopajı ise ödemeyi yapanın gelir vergisi adına yaptığı kesintidir. Serbest meslek makbuzlarında sık görülür ve KDV tevkifatından bağımsızdır.

Bir belgede ikisi birlikte bulunabilir: örneğin serbest meslek makbuzunda hem gelir vergisi stopajı hem KDV tevkifatı yer alabilir. Bu durumda makbuzun KDV tevkifat kodu ve GİB belge tipi tevkifata göre; stopaj ise ayrı bir alan olarak düzenlenir.

Alıcının kapsamı da kodu etkiler

Tebliğ, bazı işlem türlerinde tevkifatı yalnızca belirli alıcı gruplarına yapılan işlemlerle sınırlar. Örneğin yapım işlerinde oran, tebliğde sayılan alıcılar ile belirli bir tutarı aşan yapım işleri için geçerlidir. Bu nedenle "ben bu hizmeti veriyorum, demek ki hep tevkifat uygularım" kuralı doğru değildir; karşı tarafın KDV mükellefi mi, tebliğde sayılan belirlenmiş alıcılardan mı yoksa kamu kurumu mu olduğu sonucu değiştirir.

Alıcının kamu mu özel mi olduğunu teyit etmek için GİB'in kayıtlı kullanıcı listesini kullanabilirsiniz; nasıl sorgulandığını e-Fatura mükellef sorgulama yazısında anlattık.

SSS

MultiPortal'da nasıl?

MultiPortal'da e-Fatura, e-Arşiv ve e-Serbest Meslek Makbuzu belgelerini aynı hesaptan düzenlersiniz; tevkifat kodu kalem bazında seçilir ve belgenin GİB belge tipi buna göre ayarlanır. Tutar alanlarında virgülden sonra altı haneye kadar çalışılabildiği için tevkifat ve iskonto hesaplarında kuruş kayması oluşmaz.

Çözümlerin kapsamını e-Dönüşüm çözümleri sayfasından, paketleri kontör paketleri sayfasından inceleyebilirsiniz.