Blog
İstisna faturası ve KDV %0
KDV oranına sıfır yazmak istisna faturası kesmek değildir. Bir kalem KDV'siz çıkıyorsa belgenin neden KDV'siz olduğunu söyleyen bir sebep kodu da taşıması gerekir. Üstelik bu kod, seçtiğiniz fatura tipiyle uyumlu olmak zorundadır — uymazsa belge oluşmaz.
Bu yazıda sebep kodunun ne işe yaradığını, kod seçmezseniz ne olduğunu ve kod ile fatura tipi arasındaki bağı anlatıyoruz.
Sebep kodu ne yapar?
Faturanın XML'inde her kalemin vergi bloğu vardır. KDV oranı sıfırsa bu bloğa ayrıca bir istisna sebep kodu yazılır. Kod, alıcının ve idarenin "bu kalem hangi gerekçeyle vergisiz?" sorusuna verdiğiniz cevaptır.
MultiPortal'ın listesinde 88 sebep kodu bulunur; 100, 200 ve 300 serilerine dağılırlar. Hangi kodun hangi işleme karşılık geldiği KDV mevzuatına bağlıdır — kodu işin niteliğine göre seçersiniz, tersi olmaz.
Kod seçmezseniz ne oluyor?
Bir kalemde KDV %0 yazıp sebep kodu seçmezseniz MultiPortal boş bırakmaz: 351 — "KDV - İstisna Olmayan Diğer" kodunu yazar.
Bu önemli bir ayrımdır. 351 bir istisna iddiası taşımaz; "bu kalem KDV'ye tabi değil ama istisna kapsamında da değil" demektir. Belge geçerli çıkar, GİB'e gider. Ama gerçekten istisna kapsamında bir satış yapıyorsanız, 351 ile göndermek işlemi yanlış etiketler. Doğru kodu seçmek sizin sorumluluğunuzdadır.
Tek istisnası ihraç kayıtlı faturalardır: orada kod 702 olarak sabit yazılır, kalem bazında seçim yapmanız gerekmez.
🔴 Kod ile fatura tipi birbirini tutmalı
En sık karşılaşılan hata budur: doğru kod seçilir ama fatura tipi "Satış" bırakılır. GİB bu bileşimi kabul etmez, MultiPortal da belgeyi oluşturmaz.
| Kullandığınız kod | Fatura tipi şu olmalı |
|---|---|
| İstisna sebep kodu | İstisna, İade, İhraç Kayıtlı veya SGK |
| Özel matrah kodu | Özel Matrah, İade veya SGK |
| İhraç kayıtlı kodu | İhraç Kayıtlı, İade veya SGK |
| Yatırım teşvik kodu | Yatırım Teşvik Belgeli belge |
| Tevkifat kodu | Tevkifat, İade, Tevkifat İade veya SGK |
Uyumsuzlukta portal size ne yapacağınızı söyler. Örneğin yatırım teşvik kodunu başka bir senaryoda seçerseniz "Senaryoyu Yatırım Teşvik seçin ya da başka bir sebep kodu kullanın" uyarısı çıkar; tevkifat kodunu satış faturasında bırakırsanız "fatura türünü Tevkifat yapın ya da kalemlerdeki tevkifat kodunu kaldırın" der.
Listede göremediğiniz kod
MultiPortal sebep kodu listesini belgenizin tipine göre süzer. Satış faturası keserken yalnızca satışta kullanılabilecek kodları görürsünüz; seçemeyeceğiniz bir kodu seçip sonra hata almazsınız.
Aradığınız kodu listede bulamıyorsanız sebebi genellikle fatura tipidir: önce tipi doğru seçin, liste değişecektir.
İstisna ile ihraç kayıtlı karıştırılmasın
İkisi de KDV'nin tahsil edilmediği durumlardır ama farklı çalışırlar. İstisna faturasında KDV hiç hesaplanmaz. İhraç kayıtlıda KDV hesaplanır, gösterilir ama tahsil edilmez; ödenecek tutar KDV'siz çıkar. Ayrıntısını ihracat e-Faturası yazısında anlattık.
SSS
KDV oranını sıfır yazmak yeterli mi?
Hayır. Bir kalemde KDV oranı %0 ise belgeye o kalemin neden KDV'siz olduğunu söyleyen bir sebep kodu da yazılır. MultiPortal kod seçmediyseniz 351 "KDV - İstisna Olmayan Diğer" kodunu yazar; bu kod bir istisna iddiası taşımaz. Gerçekten istisna kapsamındaysanız doğru kodu seçmeniz gerekir.
İstisna sebep kodu ile fatura tipi arasında bağ var mı?
Evet, ikisi birbirini tutmak zorundadır. İstisna sebep kodu kullanıyorsanız fatura tipi İstisna, İade, İhraç Kayıtlı veya SGK olmalıdır. Tip uymazsa MultiPortal belgeyi oluşturmaz ve hangi tipi seçmeniz gerektiğini yazar.
İhraç kayıtlı faturada hangi kod yazılır?
İhraç kayıtlı faturalarda sebep kodu 702 olarak sabit yazılır; kalem bazında ayrıca kod seçmeniz gerekmez. İhraç kayıtlı sebep kodlarını başka bir fatura tipinde kullanmaya çalışırsanız portal uyarır.
Yatırım teşvik kodları her faturada kullanılabilir mi?
Hayır. Yatırım teşvik istisna kodları yalnızca Yatırım Teşvik Belgeli faturalarda kullanılabilir. Başka bir senaryoda seçerseniz MultiPortal "Senaryoyu Yatırım Teşvik seçin ya da başka bir sebep kodu kullanın" uyarısı verir.
Kaç tane istisna sebep kodu var?
MultiPortal'ın listesinde 88 sebep kodu bulunur; 100, 200 ve 300 serilerine dağılırlar. Portal belgenizin tipine uymayan kodları listede göstermez, böylece seçemeyeceğiniz bir kodu seçip hata almazsınız.
MultiPortal'da nasıl?
Kalem satırında KDV oranını %0 seçtiğinizde sebep kodu alanı açılır ve yalnız o belge tipinde geçerli kodlar listelenir. Kod ile fatura tipi uyuşmuyorsa belge oluşmaz; uyarı hangi tipi seçmeniz gerektiğini açıkça söyler.
Hata GİB'den dönmez, formda çıkar — düzeltmesi yeni belge kesmekten ucuzdur.
İlgili yazılar
Son güncelleme: 11.10.2026
Bu yazıdaki kod sayısı, varsayılan kodlar ve kod-tip uyum kuralları MultiPortal'ın canlı sürümünden alınmıştır. Hangi işlemin hangi istisna kapsamına girdiği ve hangi sebep kodunun kullanılacağı KDV mevzuatına bağlıdır ve değişebilir; kod seçimini mali müşavirinizle birlikte yapın. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, mali müşavirlik hizmeti yerine geçmez.