Dövizli e-Fatura ve kur kuralları

Bir faturayı dolar, euro ya da başka bir para biriminde kesiyorsanız belgeye kuru da yazmak zorundasınız. Kur, tutarın Türk lirası karşılığını belirler; onsuz belge eksiktir. MultiPortal kur alanı boş bırakılmış dövizli bir faturayı oluşturmaz — hata GİB'den dönmeden ekranda çıkar.

Bu yazıda kurun neden zorunlu olduğunu, TCMB kurunun portala nasıl geldiğini, alış ile satış arasındaki seçimi ve kur girerken en sık yapılan — tutarı yüz katına çıkaran — hatayı anlatıyoruz.

Kur neden zorunlu?

Belgenin para birimi TRY dışındaysa, tutarın Türk lirası karşılığı kur olmadan hesaplanamaz. Bu yüzden kur, dövizli faturada doldurulması gereken bir alandır.

MultiPortal bu kuralı iki yerde birden uygular:

• Fatura ekranında. Para birimi TRY değilken kur boş ya da sıfırsa belge oluşmaz; "Döviz faturasında kur zorunludur" uyarısı çıkar.
• Toplu belge yüklemesinde. Excel'den yüklenen satırlarda kur sıfır veya geçersizse o satır hatalı işaretlenir ve önizlemede gösterilir; belge üretilmez.

Aynı kural serbest meslek makbuzunda da geçerlidir: TRY dışı bir makbuz kursuz gönderilmez.

TCMB kuru tek tıkla gelir

Kuru bir yerden bakıp elle yazmanız gerekmez. MultiPortal, fatura ve serbest meslek makbuzu ekranlarında TCMB'nin günlük kur dosyasını okur ve kuru alana yazar. Ekranda iki düğme bulunur:

• Döviz alış — varsayılan olarak getirilen kur.
• Döviz satış — ihtiyacınız olduğunda tek tıkla geçebilirsiniz.

İsterseniz kendi kurunuzu elle de girebilirsiniz; portal size bir kur dayatmaz, yalnızca doğru kaynaktan hazır getirir. Hangi kurun sizin işleminize uygun olduğu vergi mevzuatına ve işlemin niteliğine bağlıdır — bu bir muhasebe kararıdır, tereddüt ederseniz mali müşavirinize sorun.

🔴 Yüz katı hatası: birim üzerinden kote edilen para birimleri

Bu, dövizli fatura keserken yapılan en pahalı hatadır. TCMB bazı para birimlerini tek birim değil 100 birim üzerinden kote eder. Japon yeni bunun en bilinen örneğidir.

Kur tablosundaki rakamı olduğu gibi faturaya yazarsanız tutarın Türk lirası karşılığı 100 katına çıkar. Belge geçerli görünür, GİB'e gider, alıcıya ulaşır — hata ancak muhasebe kaydında fark edilir ve düzeltmek yeni bir belge kesmeyi gerektirir.

MultiPortal TCMB dosyasındaki birim bilgisini okur ve kuru birim başına değere çevirir. Düğmeyle getirdiğiniz kurda bu hata oluşmaz. Elle kur giriyorsanız, baktığınız tablonun kaç birim üzerinden kote edildiğini kontrol edin.

Gelen dövizli faturada kur

Kur yalnız kestiğiniz belgelerde değil, size gelen belgelerde de önemlidir. Gelen faturalar okunurken belgenin içindeki kur bilgisi ayrıştırılır ve kayda işlenir. Böylece dövizli bir gelen faturanın kurunu belgeyi açıp XML'in içinde aramanıza gerek kalmaz.

Dövizli belgeler raporlarda nasıl görünür?

Analitik ekranlarında tutarları Türk lirası dışında da görebilirsiniz: dolar, euro ve gram altın karşılıkları TCMB kuruyla hesaplanır. Enflasyondan arındırılmış görünüm de aynı ekranda bulunur. Dövizle çalışan işletmelerde "bu yıl gerçekten büyüdük mü" sorusunun cevabı çoğu zaman burada netleşir.

Özet

SSS

MultiPortal'da nasıl?

Fatura oluşturma ekranında para birimini seçtiğiniz anda kur alanı etkinleşir ve yanında TCMB düğmeleri çıkar. Kuru getirir ya da elle yazarsınız; tutarlar anında Türk lirası karşılığıyla birlikte hesaplanır. Kur boşsa belge oluşmaz — eksik belge GİB'e gitmez.

Serbest meslek makbuzunda da aynı akış işler; tevkifat ve stopaj hesapları seçtiğiniz kur üzerinden yapılır.