e-SMM: serbest meslek makbuzu

Kullanım Kılavuzu › e-SMM

e-SMM, serbest meslek erbabının düzenlediği serbest meslek makbuzunun elektronik hâlidir. Avukat, mali müşavir, mimar, doktor, mühendis, danışman gibi serbest meslek faaliyeti yürütenler tahsil ettikleri ücret için fatura değil makbuz düzenler. Portalda ekran yolu: e-SMM › Makbuz Oluştur.

Makbuzun faturadan en belirgin farkı, içinde gelir vergisi stopajı taşımasıdır: tahsil edeceğiniz tutar ile müşterinin size ödediği tutar birbirinden farklıdır. Portal bu hesabı iki yönlü yapar — brüt ücreti de net ücreti de giriş noktası olarak kullanabilirsiniz.

1. Alıcı

VKN veya TCKN'yi yazıp Sorgula'ya basın; unvan bilgisi gelir, adres alanlarını tamamlarsınız.

2. Makbuz bilgileri

Tarih ve saat bugünün tarihiyle gelir. Hizmetin bedeli yabancı paraysa Doküman Para Birimi'ni seçersiniz; kur bilgisi TCMB kurundan önerilir ve isterseniz değiştirebilirsiniz. Yurt dışı müşterilerle çalışan danışmanlar ve yazılımcılar için bu alan standart kullanımdır.

Açıklama alanına yazdığınız metin makbuzun altına basılır. Hizmetin kapsamını, dönemini ya da sözleşme referansını buraya yazmak, sonradan "bu ödeme neyin karşılığıydı?" sorusunu ortadan kaldırır.

3. Hizmet satırları

Her satırda ücretin ne için alındığını yazar, Brüt Ücret ya da Net Ücret alanlarından birini doldurursunuz; diğerini sistem hesaplar. Müşteriyle "elinize şu kadar geçsin" diye anlaştıysanız net ücretten, sözleşmede brüt tutar yazıyorsa brüt ücretten girersiniz.

Net Tahsilat her satırda anlık görünür; Ekle ile satırı listeye alırsınız. Hesabın anlık görünmesi, müşteriye telefonda tutar söylerken elinizdeki rakamın doğru olduğunu bilmenizi sağlar.

4. Toplamlar ve gönderim

Toplamlar bölümünde brüt ücret, iskonto (yüzde ya da tutar olarak), net ücret, KDV, tahsil edilen KDV ve net tahsilat yer alır. Göndermeden önce net tahsilat satırına bakmak iyi bir alışkanlık: müşteriyle anlaştığınız tutar buradır.

Taslak e-SMM Oluştur'a basın; ardından e-SMM › Taslaklar sayfasından makbuzu önizleyip GİB'e gönderirsiniz. Taslak GİB'e gitmez, istediğiniz kadar düzenleyebilirsiniz.

Brüt mü net mi girmeliyim?

İkisi de aynı sonuca varır; hangisini bildiğinizle ilgili bir seçim. Pratikte iki durum ayrışıyor:

• Net ücretten giriyorsanız: Müşteriyle "size 10.000 TL ödeyeceğim" diye anlaşmışsınızdır. Stopaj ve KDV'yi sistem geriye doğru hesaplar, brüt ücreti bulur.
• Brüt ücretten giriyorsanız: Sözleşmede hizmet bedeli brüt yazılıdır. Stopaj düşülür, KDV eklenir, net tahsilat çıkar.

Düzenli aynı tutarla çalıştığınız müşterilerde hangi yöntemi kullandığınızı sabit tutmak, aylar arası karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Makbuzu iptal etmem gerekirse

Gönderilen e-SMM için satırdaki menüde İşlemler › Makbuzu iptal et seçeneği bulunur. İptal, makbuzu arşivden silmez; iptal edilmiş olarak işaretler ve kayıt saklanmaya devam eder. Ayrıntısı: fatura iptali ve iade.

Sık yapılan üç hata

1. Alıcının e-postasını boş bırakmak. e-Fatura mükellefi olmayan alıcıda makbuz e-posta ile iletilir; alan boşsa gönderim reddedilir.
2. KDV %0 seçip istisna sebebini atlamak. Oran sıfırsa sebebin listeden seçilmesi zorunludur.
3. Tevkifat ile istisnayı aynı makbuzda denemek. İkisi birlikte kullanılamaz; biri seçilince diğeri geçersizdir.

Takıldığınız bir makbuz olursa portal içinden destek talebi açabilirsiniz; destek ekibi 09:00 – 18:00 arasında çalışır.